Verschillende websites vermelden een heilige van de dag, maar de naam die ze uitlichten verschilt per bron. Dat komt doordat er meerdere liturgische kalenders naast elkaar bestaan: de algemene Romeinse kalender bevat niet dezelfde gedachtenissen als de kalenders die specifiek gelden voor een land, bisdom of religieuze orde. Als u begrijpt hoe dit werkt, kunt u nagaan welke heilige aansluit bij uw lokale praktijk.
Algemene Romeinse kalender en diocesane kalenders: de concrete verschillen
De algemene Romeinse kalender, uitgegeven door de Heilige Stoel, bepaalt welke feesten voor de hele Latijnse Kerk gelden. Elk land en elk bisdom voegt daar lokale heiligen of regionale patroonheiligen aan toe die elders niet voorkomen.
| Type kalender | Verantwoordelijke autoriteit | Geografisch bereik | Voorbeeld van een eigen heilige |
|---|---|---|---|
| Algemeen Romeins | Heilige Stoel | De hele Latijnse Kerk | Alfonsus Rodriguez (31 oktober) |
| Nationaal (Frankrijk) | Bisschoppenconferentie | Frans grondgebied | Regionale heiligen toegevoegd aan het eigen van Frankrijk |
| Diocesaan | De plaatselijke bisschop | Eén bisdom | Patroonheilige van de plaatselijke kathedraal |
| Religieus | Orde of congregatie | Leden van de religieuze familie | Zaligverklaarden die eigen zijn aan de orde |
Een website als Vatican News volgt bij voorkeur de algemene Romeinse kalender. Nominis, beheerd door de Franse bisschoppenconferentie, neemt het eigen van Frankrijk op. RCF kan per lokale radiozender een andere heilige uitlichten. Welke heilige wordt vermeld, hangt af van de kalender die de geraadpleegde bron gebruikt, niet van een universele lijst.
De betrouwbaarste manier om te achterhalen welke heilige bij uw parochie hoort, is de liturgische kalender van uw bisdom raadplegen. Die staat doorgaans op de website van het bisdom of is verkrijgbaar via de diocesane liturgische dienst.
Meerdere heiligen op dezelfde dag gevierd: hoe vindt u uw weg?
Raadpleeg de heilige die vandaag wordt gevierd om de belangrijkste naam te vinden, maar de liturgische werkelijkheid is rijker. Op 31 oktober worden bijvoorbeeld Quentin van Vermand, Wolfgang van Regensburg, Alonso Rodríguez, Foillan en Epimachus herdacht. Elk van hen hoort bij een andere traditie.
Een pagina met de titel ‘heilige van de dag’ licht vaak één naam uit, zonder alle gedachtenissen te vermelden. De liturgische rangorde kent verschillende graden van viering:
- De hoogfeestdag, de hoogste rang, die voor alle kalenders geldt (Allerheiligen op 1 november bijvoorbeeld).
- Het feest, een middelhoge rang voor heiligen met een betekenis die verder reikt dan de lokale gemeenschap.
- De verplichte of vrije gedachtenis, waarbij de voorganger kan kiezen of hij die dag een bepaalde heilige herdenkt.
Wanneer meerdere vrije gedachtenissen op dezelfde dag vallen, kiest de priester welke hij viert. Wie een online kalender raadpleegt, ziet dus slechts een redactionele selectie en niet alle mogelijke opties.
Quentin van Vermand: het verhaal van een heilige van 31 oktober
Quentin was een Romeins burger, waarschijnlijk het vijfde kind in zijn gezin (zijn naam is afgeleid van het Latijnse quintus). Hij trok met Lucien van Beauvais naar Gallië om het Beauvaisis en Picardië te evangeliseren en vestigde zich in de omgeving van Amiens.
Zijn missionaire succes zou de Romeinse prefect Rictiovarus woedend hebben gemaakt. Die liet hem in Soissons arresteren. Na verhoren en folteringen werd Quentin op 31 oktober onthoofd. De stad waar hij de marteldood stierf, Augusta Veromandum, kreeg zijn naam: Saint-Quentin.
Het verhaal van Quentin laat een patroon zien dat vaak voorkomt bij heiligen uit de eerste eeuwen: een missionaris uit Rome, evangelisatie in de streek, vervolging door de Romeinse autoriteiten en een verering die wortel schiet rond de plaats van het martelaarschap. In Saint-Quentin staat een basiliek die naar hem is vernoemd en nog altijd een bedevaartsoord is.
Allerheiligen en Allerzielen: een veelvoorkomende verwarring op de kalender
De nabijheid van 31 oktober, 1 november en 2 november zorgt ervoor dat gebruiken door elkaar lopen en de heiligenkalender minder duidelijk wordt. Allerheiligen, op 1 november, is de viering van alle erkende en onbekende heiligen. Op 2 november worden de overleden gelovigen herdacht.
De gewoonte om met Allerheiligen bloemen op graven te leggen, komt voort uit een verschuiving in het volksgebruik: de gedachtenis van de overledenen op 2 november heeft betrekking op de doden, terwijl Allerheiligen de zaligen eert. Dit verschil tussen het gangbare gebruik en de liturgische betekenis verklaart waarom veel Fransen Allerheiligen met begraafplaatsen associëren, terwijl het feest over heiligheid gaat.
Ook de datum 1 november is niet oorspronkelijk. Christelijke gemeenschappen vierden de heiligen vroeger op andere momenten in het jaar. In Rome werd Allerheiligen op 13 mei gevierd, voordat 1 november in het christelijke Westen de vaste datum werd.
Controleer de bron van de online geraadpleegde heiligenkalender
Niet alle websites gebruiken dezelfde referentie. Aan de hand van drie criteria kunt u de betrouwbaarheid van een online kalender beoordelen:
- De vermelde liturgische referentie: geeft de website aan of ze de algemene Romeinse kalender, een nationale kalender of een diocesane kalender volgt?
- De verscheidenheid aan gedachtenissen: een kalender die per dag maar één naam vermeldt, vereenvoudigt de liturgische werkelijkheid. Dat kan handig zijn voor dagelijks gebruik, maar niet voor uitgebreid onderzoek.
- Regelmatige updates: heilig- en zaligverklaringen leiden tot wijzigingen in de kalender. Een website die al jaren niet is bijgewerkt, kan recente toevoegingen missen.
Vatican News, Nominis en de AELF (Association épiscopale liturgique pour les pays francophones) behoren tot de bronnen die de Franstalige kalender het regelmatigst bijwerken. Nominis neemt het eigen van Frankrijk op en is daardoor de meest geschikte referentie voor gelovigen in Frankrijk.
De heilige van de dag is dus geen vaststaand of uniek gegeven. De naam verschilt naargelang de referentiekalender, het land, het bisdom en de rang van de viering. Controleer daarom altijd de bron van de geraadpleegde kalender om te weten welke heilige op een bepaalde datum daadwerkelijk wordt gevierd.
